Na plażach w okolicach Agadiru w Maroku coraz częściej widać ludzi, którzy zamiast kąpać się w oceanie, powoli przesuwają po piasku wykrywacz metali. Dla większości z nich liczy się nie zysk, lecz emocje towarzyszące każdemu sygnałowi spod ziemi. Hobby ma jednak swoje granice wyznaczone przez prawo.
Sygnał, który nic nie obiecuje
Mustapha Harmouch, 33-letni twórca internetowy, wykrywacz Tianxun TX 850 kupił w sieci około czterech lat temu. To, co zaczęło się jako zabawa, dziś bywa częścią filmów na jego kanale Stofishing o podróżach i łowieniu ryb z kuszą, który ma około 123 tysięcy subskrybentów. Na plażę wychodzi mniej więcej cztery razy w miesiącu, często z innymi członkami Marokańskiego Stowarzyszenia Miłośników Badań i Eksploracji. Najchętniej wybiera Taghazout i nadmorski bulwar w Agadirze, bo jest tam mniej śmieci, na które reaguje urządzenie.
Urządzenie nie odróżnia monety od puszki czy kawałka sprzętu wędkarskiego, a sygnał jest za każdym razem taki sam. Właśnie ta niewiadoma, jak mówi Harmouch, stanowi największą frajdę. Jego znaleziska to biżuteria, marokańskie monety i obce waluty, w tym francuska srebrna moneta 20-frankowa. W Sidi Ouassay, około 65 km na południe od Agadiru, trafił na 14 starych monet falus z brązu lub miedzi. Część była tak zniszczona przez sól, że trudno odczytać napisy, ale najstarsza ma według niego datę 1289 według kalendarza muzułmańskiego. Monety traktuje jak pamiątki. Raz uznał też znalezisko za meteoryt, a okazał się nim zwykły, tani minerał.
Skarb czy sprzątanie plaży
Nie wszyscy liczą na fortunę. Mohamed Botaib, były trener sportowy szukający obecnie pracy, przeczesuje plaże, lasy i góry, ale znajduje głównie zwykłe monety, dirhamy i pierścionki. Sam podsumowuje to krótko:
„Każdy ma swoje szczęście”, powiedział Botaib.
Jalal Zegnoune, technik utrzymania ruchu z Casablanki, szuka wieczorami i w wolne dni. Oprócz monet, zegarków i okularów wyciąga z piasku zardzewiałe fragmenty puszek po sardynkach, gwoździe i porzucone przybory wędkarskie. Usuwa je, bo mogą być niebezpieczne dla plażowiczów. Podobnie mówi Botaib: według niego chodzi też o dbanie o czystość plaż, a znalezione kawałki metalu trafiają do kosza. Harmouch twierdzi z kolei, że starannie odnajduje właścicieli cennych zgub.
Gdzie kończy się hobby, a zaczyna naruszenie prawa
Podstawą ochrony zabytków i stanowisk archeologicznych w Maroku jest ustawa 22-80. Poszukiwania mające odkryć zabytkowe obiekty o znaczeniu historycznym, archeologicznym lub antropologicznym wymagają zezwolenia, a nieautoryzowane poszukiwania na lądzie i w morzu są zakazane. Jeśli przy okazji innej aktywności ktoś natrafi na monety, dzieła sztuki czy zabytki, musi to zgłosić władzom i nie powinien ich uszkadzać ani przenosić, chyba że to konieczne dla ich ochrony.
Specjaliści zwracają uwagę, że o wartości znaleziska decyduje też miejsce, w którym je znaleziono. Zdaniem specjalisty od archeologii podwodnej Basmy Oumaimy nawet drobny fragment metalu czy narzędzia może mieć znaczenie przez swoje otoczenie. Nie oznacza to, że ciekawość trzeba tłumić: wykrywacze bywają przydatne w archeologii, o ile są elementem rzetelnych badań, w których każde znalezisko jest zlokalizowane i opisane. Harmouch zapewnia, że przestrzega przepisów, a członkowie jego stowarzyszenia noszą dokumenty tożsamości, unikają terenów prywatnych i miejsc dziedzictwa oraz nie traktują poszukiwań jak zawodu.
Co z tego dla polskiego czytelnika
Agadir to kurort odwiedzany także przez turystów z Europy, więc osoba wybierająca się tam z własnym wykrywaczem powinna najpierw sprawdzić lokalne przepisy. Samo wyjęcie z piasku współczesnej monety to co innego niż celowe szukanie zabytków, które w Maroku wymaga zgody.
Podobna logika obowiązuje w Polsce, gdzie poszukiwania zabytków z użyciem wykrywaczy również wymagają pozwolenia konserwatora, a przypadkowe znaleziska należy zgłaszać odpowiednim organom. Szczegóły zależą od przepisów, dlatego przed wyjściem w teren warto je sprawdzić.
Źródło: Al Jazeera – „Beachcombers in Morocco hunt for hidden treasure”
