Dwie porcje orzeszków ziemnych dziennie przez 16 tygodni poprawiły reakcję wybranych obszarów mózgu na insulinę u zdrowych osób po sześćdziesiątce. To wnioski holenderskich naukowców z Maastricht, opublikowane w czasopiśmie „Food & Function”. Wyniki są obiecujące, ale to jedno, niewielkie badanie.
Insulina nie tylko od cukru
Insulinę kojarzymy głównie z regulacją poziomu glukozy we krwi. Tymczasem hormon ten działa także w mózgu: wspiera wzrost, przeżycie i komunikację komórek nerwowych, a tym samym pamięć i inne funkcje poznawcze. Z wiekiem mózg może słabiej na nią reagować, co wiąże się ze spadkiem sprawności umysłowej. Prawidłowa sygnalizacja insulinowa może też chronić przed procesami powiązanymi z chorobą Alzheimera.
Po 16 tygodniach codziennego jedzenia orzeszków badacze zauważyli lepszą wrażliwość na insulinę w kilku obszarach prawej półkuli, m.in. w hipokampie, zakręcie przyhipokampowym, zakręcie językowym i tylnej części zakrętu obręczy. Wszystkie te struktury biorą udział w procesach pamięciowych.
Jak przebiegało badanie
Udział wzięło 31 zdrowych osób w wieku od 60 do 75 lat. W jednej fazie badani jedli codziennie 60 g niesolonych orzeszków prażonych w skórce (około dwóch porcji), w drugiej całkowicie ich unikali. Po 16 tygodniach grupy zamieniano miejscami. Taki układ, zwany randomizowanym badaniem krzyżowym z grupą kontrolną, pozwala porównać te same osoby w obu sytuacjach.
Orzeszki dostarczano w odmierzonych paczkach. Uczestnicy mogli zjeść całość naraz, rozłożyć na część dnia lub dodawać do posiłków.
- Rezonans ASL-MRI mierzył przepływ krwi w poszczególnych obszarach mózgu.
- Reakcję na insulinę oceniano po podaniu hormonu przez nos, śledząc zmiany regionalnego przepływu krwi.
- Rezonans jamy brzusznej służył do pomiaru tłuszczu w wątrobie.
- Test CANTAB, komputerowy zestaw zadań, oceniał zdolności poznawcze.
Wcześniejsza praca tego samego zespołu z 2025 roku, opublikowana w „Clinical Nutrition”, wykazała, że 16 tygodni jedzenia orzeszków zwiększyło ogólny przepływ krwi w mózgu o 3,6 proc., a wyniki w teście pamięci werbalnej poprawiły się o 5,8 proc.
Co może za tym stać
Autorzy nie wskazują jednego składnika odpowiedzialnego za efekt. Orzeszki zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik, witaminy, minerały i związki roślinne, a także białko, w tym dużo L-argininy. Jest ona prekursorem tlenku azotu, który według doniesień ułatwia uczenie się i zapamiętywanie. Jak podkreśla dr Peter Joris, kierujący badaniem: „Nasze badanie wykazało, że codzienne spożywanie orzeszków korzystnie wpłynęło na wrażliwość na insulinę w obszarach mózgu związanych z pamięcią u osób starszych”.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
Orzeszki ziemne są w Polsce tanie i łatwo dostępne, więc wniosek wydaje się prosty. Trzeba jednak zachować ostrożność. Badanie objęło tylko 31 zdrowych osób, a o poprawie pamięci wprost mówi głównie wcześniejsza praca. Nie wiadomo, czy podobny efekt wystąpiłby u osób chorych albo przy innych orzechach. Badanie sfinansowała The Peanut Institute Foundation, która według autorów nie miała wpływu na jego projekt, analizę ani treść publikacji.
Warto też pamiętać, że w badaniu używano orzeszków niesolonych, prażonych w skórce. Typowe przekąski ze sklepu bywają mocno solone, co nie jest wskazane np. przy nadciśnieniu. 60 g to też spora porcja kaloryczna, a orzeszki ziemne są alergenem. Wszelkie zmiany w diecie, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych, najlepiej skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.
Źródło: ScienceDaily – „Scientists discover a surprising brain benefit of eating peanuts every day”
